Tokat / Ahmet Pasinlioğlu / Yeniçağ
Anadolu’nun en önemli savunma yapılarından tarihi Turhal Kalesi, yıllardır süren bakımsızlık ve niteliksiz müdahalelerin ardından yeniden Turhal Belediyesi’ne geçti. Belediye Meclisi, Kültür ve Turizm Bakanlığı’na yapılan tahsisi oy birliğiyle iptal etti.
Anadolu’nun binlerce yıllık tarihine tanıklık eden ve Yeşilırmak Vadisi’ne hâkim stratejik konumuyla öne çıkan Turhal Kalesi, ne yazık ki uzun süredir hak ettiği ilgiden uzak bir görünüm sergiliyordu. Hititlerden Roma ve Bizans’a, Anadolu Selçuklularından Osmanlı Devleti’ne kadar pek çok medeniyetin izlerini taşıyan tarihi yapı; Romanos Diogenes ve Eflak Voyvodası III. Vlad (Kazıklı Voyvoda) gibi tarihi şahsiyetlerle anılan zengin geçmişine rağmen kaderine terk edilmiş durumdaydı.
Sivas Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu’nun 23.01.1998 tarih ve 2230 sayılı kararıyla “korunması gerekli taşınmaz kültür varlığı” olarak tescillenen kale, son yıllarda bilimsel koruma ilkelerine aykırı uygulamalar ve yarım kalan restorasyon çalışmalarıyla gündeme geliyordu.
TARİHİ ZEMİN ÜZERİNE BETON DÖKÜLDÜ
MÖ II. binyıldan itibaren yerleşim gördüğü arkeolojik araştırmalarla doğrulanan sarp kaya kütlesi üzerindeki kale, bugün ziyaretçilerinde ihtişamdan çok hüzün uyandırıyor. Bölge sakinleri, geçmişte doğal dokusuyla büyüleyen kalenin geldiği son duruma tepkili.
Kalenin perişan haline isyan eden vatandaşlar, şu eleştirilerde bulundu:
“Çocukluğumuzdaki o doğallıktan eser kalmadı. Tarihi zemin üzerine beton döküldü, mağara içlerine döşenen raylar ciddi bir görsel kirlilik oluşturuyor. Kaleyi insan boyunu aşan yabani otlar sardı. Bu eşsiz kültür mirasının bir an önce betondan ve pislikten arındırılarak özgün yapısına kavuşturulmasını istiyoruz.”
TURHAL BELEDİYE MECLİSİ’NDEN RADİKAL ADIM
Halkın haklı tepkisi ve bitmek bilmeyen restorasyon süreci üzerine Turhal Belediyesi harekete geçti. Kalenin kullanım yetkisiyle ilgili kritik bir hukuki adım atıldı.
Bakanlık Tahsisi İptal Edildi: Mülkiyeti Turhal Belediyesi’ne ait olan (Kova Mahallesi, 212 ada, 94 parsel) Turhal Kalesi, 2016 yılında restorasyon çalışmalarının yürütülebilmesi amacıyla Kültür ve Turizm Bakanlığı’na (Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü) tahsis edilmişti.
Oy Birliğiyle Karar Alındı: Aradan geçen 8 yılı aşkın sürede restorasyonun tamamlanamaması ve alanın bakımsızlığa mahkûm edilmesi üzerine Turhal Belediye Meclisi toplandı. Meclis, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 18/e maddesine dayanarak bakanlık lehine yapılan tahsisi oy birliğiyle iptal etti.
ŞİMDİ NE OLACAK?
Tahsisin iptal edilmesiyle birlikte kalenin tüm yetkisi ve kullanım hakkı yeniden Turhal Belediyesi’ne geçti. İlçenin en önemli simgesini tahribattan ve betonlaşmadan kurtarmayı hedefleyen belediyenin, kenti tarihi ve sosyal açıdan ayağa kaldıracak yeni bir koruma-yaşatma projesini kısa sürede hayata geçirmesi bekleniyor.
